C1

«κορωνοϊός», «κοροναϊός» ή «κορονοϊός»

Δεν μας έφτανε ο θλιβερός απολογισμός των θυμάτων του ιού έχουμε και τις διαφωνίες των γλωσσολόγων για το πώς θα πρέπει να τον ονομάσουμε – αναίμακτες διαφωνίες, ευτυχώς!

Ας δούμε τι μας λέει ο θείος Γκούγκλης:

Στην πρώτη θέση: κορωνοϊός. Είναι η πρόταση του «εθνικού» μας γλωσσολόγου, του καθηγητή μου στο πανεπιστήμιο, του κ. Γ. Μπαμπινιώτη.

Σύμφωνα με τη γνώμη του, η λέξη είναι σύνθετη, με α’ συνθετικό το ουσιαστικό «κορώνα» και β’ συνθετικό το ουσιαστικό «ιός».
Η λέξη κορώνα είναι ένα αντιδάνειο στα νέα ελληνικά. Το πήραμε από τα ιταλικά, στα οποία είχε κληρονομηθεί από τα λατινικά: corona είναι η στεφάνη, το στέμμα. Αλλά και τα λατινικά την είχαν πάρει από τα ελληνικά! Κορώνη είναι μια λέξη που συναντάται και στον Όμηρο· σημαίνει και κυρτό ή καμπύλο αντικείμενο, δηλαδή τη στεφάνη. Έτσι είναι οι λέξεις ταξιδεύουν χωρίς διαβατήριο και βίζα!
Για τους παραπάνω λόγους ο κ. Μπαμπινιώτης προτιμά τη γραφή με -ω-, κορώνα αντί για κορόνα. Στα ελληνικά κατά τη σύνθεση προσθέτουμε στις περισσότερες περιπτώσεις –η γλώσσα έχει πάντα τις εξαιρέσεις της– το συνδετικό φωνήεν -ο-. Έτσι: κορων- + ο + ιός = κορωνοϊός.

Στη δεύτερη θέση: κοροναϊός. Οι γιατροί αντεπιτίθενται! Στην ιατρική οι εισαγόμενοι όροι δεν ακολουθούν τον κανόνα του συνδετικού -ο-, π.χ.: picornavirus = πικορναϊός. Κατ΄ αναλογία: coronavirus = κοροναϊός.

Τρίτος στην κατάταξη: κορονοϊός. Διατηρεί την ορθογραφία του αντιδανείου (corona) και εφαρμόζει τον κανόνα του συνδετικού -ο-. Είναι η ορθογραφία που προτιμώ, εφόσον έχουμε συμφωνήσει ότι τις λέξεις ξένης προέλευσης θα τις γράφουμε στην απλουστευμένη μορφή τους, π.χ.: τρένο και όχι τραίνο – όπως συνηθίζαμε στα σχολικά μας χρόνια, παρόλο που προέρχεται από τη λέξη: train.

Υπάρχει και τέταρτη επιλογή: κορωναϊός. Προτιμά το -ω- στο α’ συνθετικό αλλά δεν δέχεται το συνδετικό -ο-.

Και μιας και πιάσαμε τη συζήτηση για τους ιούς, να δούμε την ετυμολογία του β΄ συνθετικού. Η λατινική λέξη virus έχει πιθανώς την ίδια πρωτο-ινδοευρωπαϊκή ρίζα με την αρχαιοελληνική λέξη ἰός= δηλητήριο.

Η αφορμή να μιλήσουμε για τον κορονοϊό είναι η πανδημία που έχει ενσκήψει. Άλλη μια σύνθετη λέξη από τα ελληνικά (παν + δήμος). Η πανδημία είναι η επιδημία που εξαπλώνεται σε όλη την έκταση μιας χώρας, που προσβάλλει το σύνολο του πληθυσμού της. Η πανδημία που βιώνουμε δυστυχώς έχει προσβάλει όλη τη Γη μας. Στα αρχαία ελληνικά δεν ήταν αρρώστια, ήταν το σύνολο του λαού (παν = όλος, δήμος = λαός). Και στα νέα ελληνικά το επίθετο πάνδημος το ίδιο σημαίνει: παλλαϊκός. Στα λατινικά έγινε pandemia, δηλαδή αρρώστια με καθολική διάδοση.

Μακάρι αυτές οι λέξεις να φύγουν από την καθημερινότητά μας και να μιλάμε πια μόνο για υιούς και γιους.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s