C1 · C2 · History · Language

«Μάρτιαι Ειδοί»

«Αι ειδοί» είναι η απόδοση στα ελληνικά της λατινικής λέξης «idus» = ήμισυ, δηλαδή η μέρα που διαιρεί τον μήνα στα δύο. Ο όρος  «Οι ειδοί του Μαρτίου» ήταν η μέρα που στην αρχαία Ρώμη λάμβαναν χώρα στρατιωτικές παρελάσεις προς τιμή του θεού Άρη. Άλλωστε, η ίδια η λέξη Μάρτιος προέρχεται από το λατινικό όνομα του θεού, «Mars».

Οι ειδοί του Μαρτίου έμειναν στην παγκόσμια Ιστορία, γιατί εκείνη την ημέρα —στις 15 Μαρτίου του 44 π.Χ.— δολοφονήθηκε από τον Γάιο Κάσσιο Λογγίνο και τον Μάρκο Ιούνιο Βρούτο ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρ. Ο Βρούτος ήταν πιθανόν νόθος γιος του Καίσαρα γι’ αυτό και αυτός —τη στιγμή της δολοφονίας του— αναφώνησε: “Και συ τέκνον, Βρούτε;”

Ο Καίσαρας, κατά την παράδοση, είχε προειδοποιηθεί από τον οιωνοσκόπο Σπουρίννα «να φοβάται τις ειδούς του Μαρτίου». Αυτή τη μέρα στα μέσα του Μαρτίου, ο Καίσαρας —πορευόμενος προς τη Σύγκλητο— συνάντησε τον οιωνοσκόπο και του είπε ειρωνικά: «Έφθασαν οι ειδοί!» εννοώντας ότι η πρόβλεψη ήταν λανθασμένη και τίποτε κακό δεν του είχε συμβεί. «Ναι, άλλα δεν πέρασαν…» του απάντησε ο οιωνοσκόπος.

Μετά από λίγο ο Καίσαρας θα έπεφτε νεκρός, με 23 μαχαιριές, από τα χέρια των συνωμοτών μέσα στη Σύγκλητο της Ρώμης. Από τότε η φράση “Αι ειδοί του Μαρτίου” χρησιμοποιείται και για να προσδιορίσει την “αποφράδα ημέρα”, τη δυσοίωνη ημέρα για την οποία καλύτερα να μη μιλάμε καθόλου.

Το γεγονός έχει αποτυπωθεί με τη μαεστρία του μεγάλου μας Αλεξανδρινού ποιητή Κωσταντίνου Καβάφη.

Μάρτιαι Ειδοί

Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή.

Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις

αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις

να τες ακολουθείς. Κι όσο εμπροστά προβαίνεις,

τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι.

Κι όταν θα φθάσεις στην ακμή σου, Καίσαρ πια·

έτσι περιωνύμου ανθρώπου σχήμα όταν λάβεις,

τότε κυρίως πρόσεξε σαν βγεις στον δρόμον έξω,

εξουσιαστής περίβλεπτος με συνοδεία,

αν τύχει και πλησιάσει από τον όχλο

κανένας Αρτεμίδωρος, που φέρνει γράμμα,

και λέγει βιαστικά «Διάβασε αμέσως τούτα,

είναι μεγάλα πράγματα που σ’ ενδιαφέρουν»,

μη λείψεις να σταθείς· μη λείψεις τους διαφόρους

που χαιρετούν και προσκυνούν να τους παραμερίσεις

(τους βλέπεις πιο αργά)· ας περιμένει ακόμη

κ’ η Σύγκλητος αυτή, κ’ ευθύς να τα γνωρίσεις

τα σοβαρά γραφόμενα του Αρτεμιδώρου.

Εικόνα: Vincenzo Camuccini [Public domain], via Wikimedia Commons
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s